Marmara Denizi'nin güneydoğu ucunda, Uludağ'ın kuzeybatı eteklerinde bulunan Bursa'nın en büyük merkez ilçesi olan Osmangazi, 116.520 kilometrekarelik bir alan içinde; doğuda Gökdere, batıda Nilüfer Deresi ve Yeni Mudanya Yolu, kuzeyde Samanlı Dağları, Nilüfer Çayı ve verimli Bursa Ovası'nı içine alan topraklara sınır oluşturan bölgeyi kapsar. Güneydoğusunda yüksekliği 2543 metreye ulaşan Uludağ'ın dağ köyleriyle çevrelenmiş olan Osmangazi Türkiye'nin 8. büyük ilçesidir.

1326'da alınan kent Osmanlı kültürünün ilk örneklerini barındırır. Vasiyeti üzerine Osman Gazi'nin gömüldüğü; Bizans Kilisesi'nin kalıntıları üzerine yapılmış Osmangazi Türbesi, gümüş bir kubbeyle örtülmüştür. Ortada sedef kakmalı muhteşem ahşap sanduka Osman Gazi'ye aittir. Oğlu için yaptırılan Orhan Gazi Türbesi de hemen babasınınkinin yanındadır. Türbelerin yer aldığı ve Bursa'nın panoramik manzarasının seyredildiği Tophane Parkı'nda yapımı 1906 yılında bitmiş 6 katlı Bursa Saat Kulesi de yer almaktadır.Orhan Gazi'nin ağabeyi Alaaddin tarafından yaptırılan ve üç kez onarım gören Alaaddin Camii, Bursa'daki ilk Osmanlı camiidir. Sayısız camiinin bulunduğu ilçenin en karakteristik olanı, Yıldırım Beyezıd tarafından yaptırılan, hemen birbirine eşit 20 kubbesiyle çok kubbeli camilerin klasik örneğini oluşturan iki minaneli Ulucamii dir.

Ulucami ile Orhan Camii arasındaki geniş alana yayılan Kozahan 1492 yılında II. Bayezid tarafından İstanbul' daki camii ve medreselere gelir temin etmek üzere yaptırılmıştır. İki katlı 95 odalı Kozahan, geçmişte tarihi 'ipek yolu'nun en önemli uğrağı iken bugün şehrin kalabalığından kaçmak isteyenler için bir sığınak niteliği tasır. Kozahan' ın kuzeydoğusundaki Fidan Han 15. Yüzyılda Sadrazam Mehmet Ağa'nın oğlu İbrahim Paşa tarafından yaptırılmıştır. İki avlulu hanın ortasında bir havuz ve üzerinde mescid vardır. II Bayezid tarafından 1508 yılında yaptırılan ve zaman içinde önemli ölçüde tahribata uğrayan Pirinç Han'ın restorasyon çalışmaları halen sürmektedir. Osmangazi sınırları içindeki en büyük han olan İpek Han ise Çelebi Sultan Mehmed tarafından yaptırılmış olup, son yıllarda gerçekleştirilen restorasyon çalışmaları ile bugünkü halini almıştır.

1340 yılında Orhan Bey tarafından yaptırılan 73 odalı Emirhan birçok yangın ve deprem görmüş, 1963 yılında onarılmıştır. Bursa'nın fethinden sonra kentin merkezi, hisar içinden alınarak bugünkü Orhan Camii'nden Ulucamii?nden kuzeyindeki Emirhan'na değin uzanan kesimde kurulmuştur. Bu ilk ticaret ve ekonomi merkezi zamanla çevrede yapılan yeni yapıların birbiriyle birleştirilmeleri sonucu Kapalıçarşı görünümünü kazanmıştır. Başlangıçta sahaflar ve eski aktarlar çarşılarından oluşan ilk Kapalıçarşı zamanla kuzeye doğru genişlemesini sürdürerek günümüzdeki haline ulaşmıştır. 14. yy'da Yıldırım Bayezid tarafından yaptırılan Bedesten, Osmanlı İmparatorluğu'nun ilk bedestenidir ve içinde halen kuyumcular faaliyet göstermektedir. Kapalıçarşı'nın daha kuzeyindeki Gelincik ve Sipahi çarşıları 1420'de yaptırılmıştır. Batıdakı Bakırcılar Çarşısı ıle güneydeki Aynalı Çarşı ve Ulıcamii doğusundan dikine olarak Yorgancılar Çarşısı'na inen kesimler de Kapalıçarşı bloku içinde yer almaktadır. 1958'deki büyük yangında tamamen yanan Kapalıçarşı, aslına uygun modernize edilerek, günümüze ulaşmıştır.

Başta II.Murad ve Cem Sultan'a ait olanlarla birlikte yirmiye yakın türbenin yanı sıra, medrese, okul, imarethane, gusulhane, hamam ve camiden oluşan Muradiye Külliyesi şehirdeki en önemli yapıtlardan biridir. 15. Yüzyılda Sultan II. Murat tarafından yaptırılan külliye, Bursa'nın tarihi semti olan Muradiye'ye adını vermiştir. Bahçesi ve çevresi son derece mistiktir. Külliyenin en önemli yapısı olan ve 1425 yılında Sultan II. Murad tarafından yaptırılan Muradiye Camii ise Osmanlı cami mimarisinde Bursa üslubunun özgün örneklerinden biri sayılmaktadır. Hüdavendigar şanıyla tanınan Sultan I.Murad tarafından, annesi Nilüfer Hatun'un isteği üzerine Bursa ovasına egemen ve kaplıcalara yakın olması nedeniyle Çekirge'de yaptırılan Murat Hudavendigar Külliyesi de cami, imaret, türbe, hamam, şadırvan ile günümüzde olmayan köşk ve okuldan oluşmaktadır. Hüdavendigar Camii gösterişli diş mimarisi ile Osmanlı cami mimarisinin 14. yüzyıl özelliklerini yansıtan bir yapıdır. Acemler ile Hürriyet arasında Nilüfer Deresi üzerinde yer alan Abdal Köprüsü Bursalı bir tüccar olan Abdal Çelebi tarafından 1669 yılında yaptırılmıştır. Hayrat olarak yaptırılan köprü Türk sivil mimarisinin örnek eserlerinden biridir.

Dünyada az bulunan dükkanlı köprü örneklerinden biri olan Irgandı Köprüsü 1442 yılında yapılmış, ancak 31 dükkan ve mescitten oluşan köprü günümüze ne yazık ki bu birimleri kaybederek ulaşmıştır. Mevlid'in yazarı Süleyman Çelebi'nin, Ulu Camii'nin güney yüzündeki avluda bulunan mezarı Atatürk Caddesi'nin genişletilmesi sırasında Çekirge Caddesi'ndeki bugünkü yerine nakledilmiştir.Tarih boyunca bilim merkezi olarak da önem kazanan kentin 59 medresesinden dokuzu günümüze ulaşabilmiştir.